آشنایی با چند اندامک


ملانوزوم:
ملانوزوم ارگانلی است که در ملانوسیتها وجود دارد.در این اندامک رنگدانه های پوستی مانند ملانین ذخیره میشود. ملانوزوم از خانواده لیزوزومها است و همانند لیزوزوم از ویزیکولهایی که از دستگاه گلژی و شبکه اندو پلاسمی خارج میشوند، منشاءمیگیرد. مراحل اولیه بیوژنز ملانوزوم مشابه لیزوزوم است ولی در مراحل بعدی ،پروتئینهایی وارد ملانوزوم میشوند که باعث تمایز آن از لیزوزوم میشوند.مراحل بیوژنز ملانوزوم به شرح زیر است:
1)اندامک بصورت کروی شکل بوده و در ماتریکس آن پروتئین خاصی مشاهده نمیشود (پره ملانوزوم).در این مرحله اندامک تا حدی دارای خصوصیات لیزوزوم است و دارای آنزیمهای پروتئولایتیک میباشد.
2)در این مرحله پروتئین GP100 وارد اندامک میشود.این پروتئین تحت اثر آنزیمهای پروتئولایتیک،تغییر کرده و رشته هایی را در ماتریکس ایجاد میکند.در این حالت اندامک تخم مرغی شکل شده و ماتریکس آن بصورت رشته ای در می آید.در اثر این تغییر فعالیت پروتئولایتیکی اندامک خنثی میشود.
3) تیزوریناز و دیگر آنزیمها وارد اندامک شده و شروع به سنتز ملانین میکنند.
4)ارگانل کاملا با ملانین پر میشود. (Kushimoto et al. 2001)
در ملانوسیتها ، فاگوزومها میتوانند با ملانوزومها ادغام شوند.(Rapaso et al. 2001)


گلایکوزوم :
گلایکوزوم اندامکی است که برای اولین بار در سال 1977 در تریپانوزوم شناسایی شد.تاکنون این اندامک در پروتیستهای دیگری مانند لشمانیا نیز شناسایی شده است.این اندامک کلیه آنزیمهای مسیر گلایکولیز را در بر گرفته و با کمپارتمنتالیزه کردن آنها ،کارایی گلایکولیز را افزایش میدهد.(Opperdoes 1987)
خصوصیات مورفولوژیکی:گلایکوزوم ،اندامکی کروی شکل است که دارای یک غشاء میباشد.از نظر اندازه وشکل بسیار مشابه میکروبادیها است.این اندامک فاقد ژنوم است و ترکیب لیپیدی غشاء بدلیل وجود اتر لیپیدها در آن، کمی با دیگر غشاهای سلولی متفاوت است.
خصوصیات متابولیکی:در گلایکوزوم ،گلوکز توسط آنزیمهای مسیر گلیکولیز(آلدولاز ،گلیسرول 3-فسفات دهیدروژناز ،گلیسر آلدهید 3-فسفات دهیدروژناز ،فسفو گلیسرات کیناز و....) ،به 3-فسفو گلیسرات تبدیل میشود.در این مسیر ،بر خلاف مسیر گلیکولیز سیتوزولی ، پیرووات وATP تولید نمیشود.ولی 3-فسفو گلیسرات از گلایکوزوم خارج شده و در سیتوزول بر اساس substrate level phosphorylation ، ATP تولید میکند.بنابر این از نظرمجموع میزان ATP تولید شده ،بین گلایکولیز سیتوزولی و گلایکولیز گلایکوزومی تفاوتی وجود ندارد، اما راندمان گلایکولیز گلایکوزومی بیشتر است.در گلایکوزومها ،بتا اکسیداسیون اسیدهای چرب ،سنتز اتر لیپیدها(آلکوکسی فسفو لیپیدها)و سنتز ایزوپرنوئیدها نیز انجام میشود.
بیوژنز:منشا غشاء گلایکوزومها از شبکه اندوپلاسمی است. اماپروتئینهای گلایکوزوم ، توسط ریبوزومهای آزاد ساخته میشوند. در انتهای C این پروتئینها سیگنالی وجود دارد ،که PTS1 نام دارد . پروتئینهایی بنام پکسین در شناسایی این سیگنال و ورود پروتئین به داخل گلایکوزوم نقش دارند. PEX5(از انواع پکسینها) ، سیگنال PTS1را شناسایی کرده و با همکاری دیگر پکسینها باعث ورود پروتئین به داخل گلایکوزوم میشوند.در انتهای N برخی از پروتئینهای گلایکوزومی(مانند آلدولاز) سیگنال دیگری بنام PTS2 وجود دارد که بوسیله PEX7 شناسایی میشود. ( Johnson and Olsen 2001)
منشا تکاملی:بر اساس شباهتهای بسیار گلایکوزوم با میکروبادیها ،بنظر میرسد از نظر تکاملی ،گلایکوزومها از پراکسیزومها منشاء گرفته باشند.


زنوزوم :
به کلیه اندوسمبیونتها ی باکتریایی در سلولهای یوکاریوتی و حتی بطور کلی به کلیه اندامکهای دو غشائی دارای DNA (مانند میتوکندری ،هیدروژنوزوم،کلروپلاست و...)زنوزوم Xenosome گفته میشود.این اندو سمبونتها با واکوئلی احاطه نشده اند ومستقیما با سیتوپلاسم میزبان در ارتباط هستند.برای مثال ،اجسام کاپا،آلفا و امیکرون در پارامسی که در توارث سیتوپلاسمی نقش دارند،جزء زنوزومها محسوب میشوند.این اجسام باکتریهای گرم منفی فلاژلداری میباشند که باعث رشد بیشتر پارامسی میشوند.در برخی مژکداران، باکتریهای متانوژن بصورت اندوسمبیونت قرار دارند.در Ameoba proteus باکتری بنام X-bacterium وجود دارد.فقدان این باکتری در آمیب ،باعث کاهش شدید رشد میشود.(Soldo 1987)



واکوئل ضرباندار:
بسیاری از پروتیستها مانند پارامسی وآمیبها در محیطهایی زندگی میکنند که پتانسیل اسمزی بیشتری نسبت به سیتوزول آنها دارد.بنابراین، همواره آب از محیط خارج وارد سیتوزول آنها میشود.این پروتیستها برای خارج کردن آب اضافی ازسیتوزول خود ،از واکوئل ضرباندار استفاده میکنند.
خصوصیات موفولوژیکی :واکوئل ضرباندار از دو قسمت تشکیل شده است که spongiome وblader نام دارند.اسپونژیوم بصورت توبولهایی است که آب را از سیتوپلاسم جمع آوری کرده و وارد blader میکنند.blader نیز مسئول خارج کردن آب با ضربانهای متناوب است.این ضربانها در اثر نیروی حاصل از فعالیت ATPase پروتئینهای میوزین-I که در سطح خارجی غشاء blader قرار دارند ایجاد میشود. اسپونژیوزوم دارای پمپ Ca+2/H+ ATPase است و مسئول اسیدی کردن واکوئلهای ضرباندار میباشد(acidosome) (Nolta et al.1991)همچنین اسپونژیوزوم در تنظیم غلظتCa+2 در سیتوزول نیزنقش دارد (calcisome) از این رو به اسپونژیوزوم ، Acido-calcisome نیز میگویند. (Gabriel et al.1999)
بیوژنز:غشاء واکوئلهای ضرباندار از شبکه اندوپلاسمی و دستگاه گلژی منشاء میگیرد.همچنین پروتئینهایی که وارد واکوئل ضرباندار میشوند، از طریق ریبوزومهای متصل به RER سنتز میشوند.در C-ترمینال این پروتئینها سیگنالی وجود دارد که باعث میشود این پروتئینها از طریق ویزیکولهایی که از دستگاه گلژی میگذرند، وارد واکوئل ضرباندار شوند. (Gabriel et al.1999)

/ 0 نظر / 293 بازدید