اساس ژنتیکی اکثر بیماریهای قلبی-عروقی

 

امروزه یکی از دلایل عمده مرگ و میر ، بیماریهای قلبی و عروقی هستند. اما با توه به کشفیات جدید در زمینه ژنتیک پزشکی ، عقیده دانشمندان در مورد علل بروز این بیماریها کمی تغییر کرده است. اخیرا با کشف ژنهای جدیدی در این رابطه ، یکی از دلایل عمده بروز این بیماریها پیش زمینه ژنتیکی در نظر گرفت می شود.

 

امروزه توجه متخصصان قلب و عروق به پاتولوژی مولکولی بیماریهای قلب و عروق و همچنین عوامل ژنتیکی  موثر در بیماریهای قلبی و عروقی مختلف مانند تصلب شرائین[1] ، فشار خون[2] ،ترومبوز (لخته شدن خون در رگها) CAD[3] ,  ، رستنوز و ایسکمی قلب[4] (نرسیدن خون به بافتهای قلب )  و درمان ژنتیکی آنها ، معطوف شده  است با تکمیل پروژه ژنوم انسان و شناسایی ژنهای بسیاری که در بیماریهای قلبی و عروقی دخالت دارند ، امیدهای تازه ای برای پیشگیری و درمان بیماریهای قلبی عروقی بدست آمده است.   همچنین بسیاری از تومورهای قلبی مانند Myxoma(تومور در دهلیز چپ) یا Rhabdomyoma    اساس ژنتیکی دارند و به طریقه ژن درمانی می توان آنها را درمان کرد و یا از گسترش آنها جلوگیر کرد. تصلب شرائین (Athrosclerosis)

تصلب شرائین یکی از دلایل عمده حملات قلبی، انفارکتوس میوکارد[5]، سکته مغزی  ،بیماریهای عروقی  وآتروما[6]  ، است . اما خود این بیماری بعنوان یکی از اثرات جانبی بسیاری از بیماریهای دیگر مانند افزایش لیپوپروتئینهای خون ،فشار خون بالا[7]  ، هموسیستینوری[8] (افزایش هموسیستین در خون) و ایجاد می شود. آترواسکلروسیز یک بیماری مولتی فاکتوریال (چند عاملی ) است که در اثر عوامل مختلف ژنتیکی و محیطی ایجاد می شود . در اثر وارد آمدن آسیب به سلولهای اندوتلیال دیوارة رگ ،طی مکانیسمی، LDL هایی که در محل آسیب بر سطح دیواره رگها رسوب کرده اند، اکسید می شوند .سپس ماکروفاژها و لنفوسیتها به سطح رگها در محل آسیب متصل شده وLDLهای اکسید شده را جذب میکنند. سپس این سلولها،که لیپوپروتئینهای زیادی در آنها تجمع یافته بحالت متورم در می آیند. با اتصال لنفوسیتها و پلاکتها به محل آسیب، سلولهای ماهیچه ای صاف در اثر فاکتورهایی که پلاکتها ، ماکروفاژها و لنفوسیتها ، ترشح می کنند ملتهب شده و بطور غیر عادی تکثیر میشوند.ترشح فاکتورهایی مانند PDGF[9] بوسیله پلاکتهاو FGFوECGF[10] بوسیله ماکروفاژها، باعث تکثیر ماهیچه های صاف و تشکیل ماتریکس خارج سلولی می شوند. لنفوسیتها و مونوسیتها با ترشح سایتوکینهایی مانند اینترفرون (γIFN)  γ و اینترلوکین 1   (IL-1)  اثر یکدیگر را تشدید می کنندو باعث تورم بیشتر ماهیچه های صاف میشوند.

در اثر عوامل فوق لیپیدها بر سطح دیواره رگ تجمع یافته و با تجمع پلاکتها ، پلاکهای آتروماتوز[11]ایجاد می شود. این مراحل به تدریج در طول سالیان دراز صورت می گیرد و در حدود سنین 50 تا 60 سالگی با عوارضی مانند  اینفارکتوس[12] (مرگ سلولهای کاردیاک بعلت مسدود شدن رگهای کرونر) و ثرومبوسیز[13] (لخته شدن خون، بعلت پارگی پلاکتها در اثر تماس با پلاکها ) خود را نشان می دهد .  همچنین ، افزایش هموسیستئین باعث افزایش اکسیداسیون LDL ها و در نتیجه تسریع در تشکیل پلاکهای آثروماتوز ، می شود.علاوه بر عوامل و فاکتورهایی که ذکر شد بسیاری از فاکتورهای دیگر نیز در آسیب رساندن به دیوارة رگها و ایجاد پلاکها نقش دارند که بیشتر آنها منشا ژنتیکی دارند.آسیب به دیواره رگها میتواند به دلایل  مکانیکی ، عفونت ویروسی و یا ایمونولوژیک باشد . افزایش میزان فیبرینوژن در خون،  افزایش میزان فاکتورهای انعقاد خون مانند فاکتورهایVIII,VII,V بعلت جهش در ژنهای کد کننده آنها(VIII[14],VII[15],V[16] )خطر ابتدا به  آترواسکلروسیز را افزایش می دهند.

 

  


[1] -Atherosclerosis

[2] -Hypertension

[3] -Coronary Arthery Disease

[4]-Heart Ischemia

[5]- Myocardial Infarction

[6]- Athroma

[7] - Hypertension

[8]یک نوع بیماری ژنتیکی است که در اثر جهش در ژن کد کننده آنزیمهای دخیل در کاتابولیسم متیونین، مانند ژن کدکننده سیستاتیون β- سینتاز( 21q22) ایجاد میشود. 

[9] -Platelet Derived Growth Factor

[10] -Endothelial Cell Growth Factor

[11] - Atheromatous

[12] - Infarction

[13] - Thrombosis

7-Xq28

8- 13q349- 1q21-25

                                   

/ 0 نظر / 118 بازدید